สวัสดีครับท่านผู้อ่านทุกท่าน ผมไม่ได้เขียนบทความใน Blog ของผมมาเกือบ 3 เดือนแล้ว เพราะก่อนหน้านี้ ผมได้ไปเขียนบทความใน Note ของ Thailand Investment Forum แทน และก็ตั้งใจไว้ว่า เมื่อใดก็ตามที่จะเขียนบทความเกี่ยวกับการลงทุนที่เกี่ยวข้องกับพุทธศาสนาและจิตวิทยาในการลงทุน ก็จะมาเขียนบทความที่ ValueZen แห่งนี้ เพราะผมอยากให้บทความใน Blog แห่งนี้ เน้นไปที่การลงทุนที่เอาหลักของพุทธศาสนาและจิตวิทยามาใช้ครับ
ช่วงนี้ ตลาดหุ้นไทยดูแข็งแรงกว่าชาวโลกเลยนะครับ ผมก็ไม่รู้ว่ามันเป็นเพราะเหตุใด ฝรั่งที่ซื้ออยู่ทุกวันนี้ ไม่รู้ว่ามาจากไหน ยังไงก็ลงทุนกันด้วยความระมัดระวังเหมือนเดิมนะครับ ถ้าเล่น trading ก็ต้องวางแผน stop loss ไว้ให้ดี ถ้าลงทุนด้วยปัจจัยพื้นฐาน ก็ขอให้ conservative นิดนึง เพราะตอนนี้ ราคาหุ้นก็ไม่ค่อยจะถูกสักเท่าไรแล้ว
เมื่อไม่กี่วันมานี้ ผมได้ไปซื้อหนังสือมาเล่มนึง ชื่อว่า "เป็นหนึ่งไม่เหมือนใคร สไตล์ สตีฟ จ๊อบส์" ตอนแรก ผมก็ไม่กะจะซื้อหนังสือเล่มนี้มาอ่านเลยครับ เพราะว่าก็พอจะรู้เรื่องเกี่ยวกับ สตีฟ จ๊อบส์ มามากพอสมควร แต่ไม่รู้มีอะไรมาดลใจ ก็เลยซื้อมา หนังสือเล่มนี้ราคาไม่แพงด้วยครับ เล่มละ 155 บาทเท่านั้น พอได้เริ่มอ่าน บอกได้เลยว่าวางไม่ลงเลย อะไรที่เราไม่ได้คาดหวัง มักจะให้ผลลัพธ์ที่ดีมากเสมอเลย ผู้เขียน เขียนได้ดีมากจริงๆ อย่าลืมหามาอ่านกันนะครับ
เนื้อหาที่โดนใจผมมากที่สุด อยู่ในหน้าที่ 60 ของหนังสือเล่มนี้ เป็นเรื่องเกี่ยวกับแนวความคิดของ สตีฟ จ๊อบส์ ที่นำให้เค้าประสบกับความสำเร็จที่ยิ่งใหญ่อย่างเช่นทุกวันนี้ นั่นก็คือ การมี
"จิตของผู้เริ่มต้น" ในตอนแรก ผมคิดว่าการที่จะประสบกับความสำเร็จ เราจะต้องเป็นผู้ริเริ่มที่ดี คิดอะไรให้ได้ก่อนคนอื่น คิดเมื่อไร ก็เริ่มเลย อย่ามัวแต่ฝัน ให้ฝันแล้วทำเลย แต่มันไม่ใช่แบบที่ผมคิดเลยครับ จิตของผู้เริ่มต้น มันคือแนวคิดในพุทธศาสนา จากนิกายเซน ครับ
อ่อ ต้องขอบอกไว้นิดนึง สตีฟ จ๊อบส์ เค้านับถือ พุทธศาสนา นิกายเซน มาหลายสิบปีแล้ว และปฏิบัติอย่างจริงจัง ไม่ใช่นับถือพุทธตามทะเบียนบ้านนะครับ เค้าจะใช้เวลาว่างทำสมาธิอยู่เสมอๆ
เอาละ มาว่ากันต่อ สตีฟ จ๊อบส์ ได้อธิบายไว้ว่า จิตของผู้เริ่มต้น ก็คือ "มันเป็นจิตที่มองเห็นทุกสิ่งทุกอย่างตามความเป็นจริง ซึ่งค่อยๆ ทำให้เราตระหนักถึงแก่นแท้ของสิ่งเหล่านั้น จิตของผู้เริ่มต้นก็คือการนำหลักการของเซนมาปฏิบัติจริง เป็นจิตที่บริสุทธิ์ที่ปราศจากอคติ การคาดหวัง การตัดสิน ความลำเอียง ให้คิดว่าจิตของผู้เริ่มต้นเป็นเหมือนจิตของเด็กน้อย ซึ่งเต็มไปด้วยความอยากรู้อยากเห็น ความสงสัย และความประหลาดใจ"
พอผมได้อ่านย่อหน้านี้จบปุ๊บ ใจของผมมันเต้นแรงขึ้นอย่างสังเกตุได้เลย และผมรู้สึกว่า ตาของผมสว่างขึ้นมากๆ ข้อเสียของคนหลายๆ คน รวมทั้งตัวผมเองด้วย นั่นคือมักจะตัดสินอะไรบางอย่างไปก่อน โดยที่ยังไม่ได้เข้าใจแก่นแท้ของสิ่งๆ นั้นเลยว่า จริงๆ แล้ว มันมีแก่นแท้อย่างไร ผมขอยกตัวอย่างเล่นๆ ในเรื่องทั่วๆ ไปก่อนครับ
1. ผู้หญิงคนนั้นสวยจัง แต่คงมีแฟนแล้วแน่นอน ซึ่งจริงๆแล้ว เธออาจจะยังไม่มีแฟนก็ได้ หรือบางที เธออาจจะเป็นผู้ชายแปลงเพศก็ได้
2. อ้าว โทรศัพท์มือถือเครื่องนี้ผลิตในจีนเหรอ เฮ้ออ มันคงพังง่ายแน่ๆ เลย แต่จริงๆ แล้ว สินค้าที่มาจากจีน คุณภาพสูงๆ ก็มีมากมาย แม้แต่ iPhone ของผม ก็ยัง Designed ที่ California แล้ว ผลิตที่ China เลยครับ :p
3. ผู้ชายคนนี้ทำไมทำดีกับสาวๆ ไปทั่วเลย ต้องเป็นพวกหน้าหม้อแน่ๆ ซึ่งจริงๆ แล้ว การที่ผู้ชายคนนี้ ทำดีกับสาวๆ นั่นก็เพราะว่าเค้าเป็นสุภาพบุรุษที่ไม่ได้แบ่งแยกว่า ต้องทำดีเฉพาะกับสาวสวยเท่านั้น ต่อให้เป็นผู้ชาย เค้าก็ทำดีด้วย
4. ผู้หญิงคนนี้ ใครๆ ก็รู้ว่าไม่ค่อยชอบขี้หน้าฉัน แต่เวลาคุยกับฉัน กลับคุยดีและยิ้มแย้มตลอด ช่างเป็นคนที่ Fake จริงๆ แต่จริงๆ แล้ว การที่เราควบคุมอารมณ์และแสดงออกในทางบวกกับคนที่เราไม่ชอบได้ นั่นไม่ใช่ความ Fake แต่เป็นความ Mature ต่างหาก
จากตัวอย่างที่ผมยกขึ้นมาข้างต้น แสดงให้เห็นว่า ถ้าเราตัดสินอะไรไปโดยมีจิตที่เป็น อคติ มีจิตที่ไม่เป็นกลาง และตัดสินก่อนที่จะหาข้อมูลและวิเคราะห์ให้ถ้วนถี่ พวกเราอาจจะพลาดสิ่งดีๆ ไปก็ได้ เพราะว่าเราตัดสินจากสิ่งที่เราเห็น สิ่งที่เราได้ยินมาจากคนอื่น ซึ่งเป็นเปลือกนอก แต่สิ่งที่เราต้องตัดสินจริงๆ นั่นก็คือ"แก่น" ซึ่งต้องใช้ทั้งตาที่กาย และตาที่ใจเป็นตัวตัดสิน
เอาละ เรามาเริ่มที่การลงทุนกันบ้าง ตัวผมเองนั้น ได้พลาดหุ้นที่ผมเล็งๆ ไว้หลายตัวเลยแหละครับ นั่นก็เป็นเพราะว่า แค่ผมได้ยินชื่อของบริษัทนั้นๆ หรือรู้ว่าหุ้นตัวนี้ อยู่ในอุตสาหกรรมที่ผมไม่ชอบ ซึ่งผมก็ยังไม่รู้เลยว่าไม่ชอบเพราะอะไร อยู่ดีๆ ก็มีอคติขึ้นมาซะงั้น ผมขอยกตัวอย่างเลยนะครับ
1. เมื่อปีที่แล้ว มีหุ้นอยู่ตัวนึงที่ขึ้นมาแรงมากๆ ปีนี้ก็ยังขึ้นแรงอยู่ แต่ตอนนี้ก็เงียบๆ ไปแล้ว นั่นก็คือหุ้น JAS ซึ่งหุ้นตัวนี้ ผมเล็งไว้ว่า การที่ Internet ขยายตัวสูง น่าจะทำให้กำไรของบริษัทนี้เติบโตขึ้นได้ดี ซึ่งก็น่าสนใจที่จะลงทุน แต่ก็ดันมีสิ่งนึงที่มันติดอยู่ในใจผม นั่นก็คือ "หุ้น JAS มันหุ้นปั่น" ซึ่งคำๆ นี้ มันทำให้ผมไม่ได้ไปตามอ่านงบการเงินของมัน ตอนที่มันขึ้นมาแรงๆ โดยที่ขึ้นจาก เกือบๆ 1 บาท ใช้เวลาไม่นาน ก็ขึ้นไปถึง เกือบๆ 2 บาท ในใจลึกๆ ผมก็รู้ทั้งรู้ว่ากำไรเค้าคงโตขึ้นมาก แต่ผมก็ดันคิดเข้าข้างตัวเองอีกว่า "หุ้น JAS ใครปั่นขึ้นมาวะ จะไปได้สักกี่น้ำเชียว" ทั้งที่ถ้าผมมีใจที่เป็นกลาง และมีใจที่ไม่มีอคติ ผมก็คงได้กำไรจากหุ้นตัวนี้ ไม่มากก็น้อยครับ
2. หุ้นที่อยู่ในอุตสาหกรรมเหล็ก เฮ้อออ แค่ชื่ออุตสาหกรรม ก็บอกอยู่แล้วว่ามันคงหนัก เวลาหุ้นจะขึ้นแต่ละทีเหนื่อยเหลือเกิน กว่าจะยกได้ทีละช่อง เห็นแล้วสงสารคนลากจริงๆ ซึ่งความคิดแบบนี้ ทำให้ผมพลาดหุ้น MCS ไป ซึ่งเป็นหุ้นที่มีงบการเงินแข็งแกร่งมาก มี Working Capital per Share ที่สูงมาก ต่ำกว่าราคาหุ้นในกระดานไม่เท่าไรเลย ซึ่งถ้าอยู่ในอุตสาหกรรมอื่น ผมคงซื้อไปแล้วในตอนนั้น แต่มันอยู่ในอุตสาหกรรมเหล็กที่ผมไม่ชอบ ผมก็เลยเมินเค้าไป ทุกวันนี้ยังเสียดายอยู่เลยครับ
3. ผมไม่เล่นหุ้น Bank เพราะผมอ่านงบการเงินของหุ้น Bank ไม่เป็น ก็เลยไม่ซื้อหุ้นแบงค์ซะงั้น ซึ่งคำถามก็คือ "แล้วทำไมไม่หัดอ่านให้มันเป็น" มัวแต่ไม่สนใจหุ้นแบงค์เพราะอ่านงบไม่เป็น ซึ่งทุกวันนี้ ก็ยังอ่านไม่เป็นครับ หลังจากวันนี้ไป ผมจะหาคนที่อ่านงบหุ้นแบงค์เป็นมาสอนผมให้ได้
จะเห็นได้ว่า สิ่งที่ทำให้ผมพลาด นั่นคือใจที่ไม่เป็นกลาง ใจที่มีอคติ ถึงแม้มันจะไม่ใช่ความผิดพลาดที่ก่อให้เกิดความเสียหาย แต่มันก็เป็นความผิดพลาด ที่ทำให้เรามองข้ามบางสิ่งบางอย่างไป แถมยังไปตัดสินสิ่งนั้นๆ ว่าเป็นสิ่งที่ไม่ดีอีก ความคิดของคนเรานั้น ก็เปรียบเสมือนกับสายน้ำ การที่ใจไม่เป็นกลาง ก็เปรียบเหมือนสายน้ำที่คดไปเคี้ยวมา มันก็ทำให้น้ำที่กำลังไหล ต้องมาเจอกับโค้งเยอะแยะและทำให้ไหลได้ไม่สะดวกเท่าที่ควร ใจที่มีอคติ ก็เปรียบกับสายน้ำที่มีหินโสโครกเต็มไปหมด เมื่อสายน้ำมาเจอกับหินโสโครก ความสะดวกในการไหล ก็ต้องมีอุปสรรคไป ดังนั้นแล้ว เมื่อจิตใจเรามีความไม่เป็นกลาง และอคติ พลังจิตและพลังความคิดของเรา ก็จะไม่ไหลลื่นและไม่มีพลังอย่างแน่นอน
ดังนั้น สิ่งที่เราควรจะต้องทำเพื่อที่จะให้การลงทุนของเราพัฒนาขึ้น นั่นก็คือ
เราต้องคิดแบบเด็ก แต่ทำแบบผู้ใหญ่
คิดแบบเด็กก็คือ คิดแบบไม่ไปยึดติดกับอะไรมาก คิดแบบคนไม่มีความรู้อะไรมาก คิดแบบกระตือรือร้นที่จะรู้ และอย่าคิดว่ารู้ทั้งๆ ที่ยังไม่ค่อยรู้อะไรเกี่ยวกับมันเลย ถ้ารู้ก็ตอบอย่างภูมิใจว่ารู้ ถ้ายังไม่รู้ ก็ตอบอย่างไม่ต้องเขิลอายแบบเด็กๆ ว่า เรายังไม่รู้
ทำแบบผู้ใหญ่ นั่นก็คือเอาความรู้และข้อมูลที่ได้จากการหาข้อมูลแบบความคิดเด็กๆ มากลั่นกรองว่า สิ่งเหล่านี้มันเหมาะสมกับแนวทางการลงทุนของเราไหม ปัจจัยเสี่ยงของมัน เรารับได้ไหม และจะตัดสินใจอะไรลงไป ก็ขอให้อยู่บนเหตุและผล
ซึ่งถ้าเราสามารถทำได้แบบนี้ ก็จะทำให้เราได้ "แก่น" ของบริษัทนั้นๆ มาจริงๆ ไม่ใช่ได้มาแค่เปลือกนอกของบริษัทที่เราจะลงทุน และก็จะทำให้เราไม่เกิดความยึดติดด้วย
การที่เราจะมีจิตของผู้เริ่มต้นนั้น จะว่าไป ก็ไม่ใช่เรื่องง่ายเลยครับ เพราะเราเป็นมนุษย์ มี รัก โลภ โกรธ หลง ซึ่งสิ่งที่จะทำให้เรามีจิตของผู้เริ่มต้น ที่เป็นกลาง ไม่มีอคติ ไม่ยึดติด เราก็ต้องหัดนั่งสมาธิครับ ตัวผมเองนั้น ก็หัดนั่งสมาธิมาได้พักใหญ่แล้ว แรกๆ มันก็ยากนิดนึง เพราะเราต้องอยู่ในสังคมที่อะไรๆ ก็ดูเร่งรีบ และรีบร้อนไปซะหมด การที่จะมานั่งสมาธิที่ต้องอยู่เฉยๆ ตัดขาดจากโลกที่เราอาศัยอยู่ ตัดเรื่องที่เราต้องคิดอยู่ในหัว และเรื่องที่ติดค้างอยู่ในใจ มันก็ไม่ใช่เรื่องง่ายเลย แต่อะไรก็ตามที่ได้มายาก ผลลัพธ์มักจะยิ่งใหญ่เสมอครับ
ใจที่ไม่มีการคาดหวัง จะทำให้เรามุ่งไปที่แก่นของเป้าหมายที่เราต้องการจะทำหรือศึกษา ไม่ได้เน้นไปที่ผลลัพธ์ ซึ่งจะทำให้ใจของเรานิ่ง พุ่งเป็นเส้นตรงและเป็นกลาง
ใจที่เป็นกลาง จะทำให้เราไม่มีอคติ ไม่ตัดสินอะไรจากที่แค่ตาเห็นหรือคนอื่นบอกมา
ใจที่ไม่มีอคติ เป็นใจที่บริสุทธิ์ เป็นใจที่ว่าง ซึ่งเมื่อใจเราว่าง ใจของเราก็จะกว้าง ซึ่งใจที่กว้าง ก็สามารถรับสิ่งต่างๆ ได้มากขึ้น และจะไม่ผูกมัดหรือยึดติดกับสิ่งใดๆ เพราะเราไม่มีอคติ
ใจที่ไม่ยึดติด จะทำให้เราก้าวทันสิ่งที่เปลี่ยนแปลงไป หรือบางที เราจะเป็นผู้ที่ทำให้เกิดความเปลี่ยนแปลงขึ้นมาเอง
สุดท้ายนี้ ขอให้ท่านผู้อ่านทุกท่านได้คิดถึง"แก่น"ของสิ่งที่เราจะศึกษาหรือลงทุน อย่าไปคิดถึงผลลัพธ์ที่อาจจะเกิดขึ้นก่อนที่จะคิดถึง "แก่น" เราลงทุนในบริษัทนี้ เพราะว่าบริษัททำธุรกิจที่ดี ผลกำไรเติบโตเป็นอย่างดี มีผู้บริหารที่ดี มีงบการเงินที่แข็งแรง มี Business Model ที่ดี แต่อย่าไปคิดว่า เราลงทุนในบริษัทนี้แล้ว เรา"อาจจะ"ได้กำไรเป็นแสน จะได้ซื้อมือถือกับคอมใหม่ ใครๆ ก็บอกว่าหุ้นจะขึ้นไป 1,200 จุด ซื้อเลยดีกว่า ไม่เห็นเสี่ยงเลย............... แบบนี้ ไม่เอานะครับ
แล้วเจอกันใหม่ครับ
ValueZen
02.08.2011
